“Hulp met een pootje extra”

Vanaf 2015 vinden er veranderingen plaats in het gebruik van het persoonsgebonden budget (pgb). Het pgb kan nu nog via de Algemene Wet Bijzonde Ziektekosten aangevraagd worden. Vanaf 2015 loopt dit via de Wet maatschappelijke ondersteuning (Wmo). De Wmo wordt uitgevoerd door de gemeenten. Iedere gemeente legt andere accenten. Om te onderzoeken hoe om te gaan met deze veranderingen heeft Stichting SAAC opdracht gegeven dit onderzoek te laten uitvoeren. Hiervoor hebben we een analyse gemaakt van de huidige situatie bij de gezinnen. Op deze manier kunnen we een bijdrage leveren aan een rapport voor de zorgverzekeraars.
Stichting SAAC

Stichting SAAC, staat voor Service Animals for Autistic Children (autismebegeleidingshonden voor autistische kinderen). De Stichting zet zich in voor gezinnen waar één of meer gezinsleden voorkomen, waarbij een vorm van de autisme spectrum stoornis (ASS) is gediagnosticeerd. Zo wordt er voorlichting en advies gegeven over de mogelijkheden van autismebegeleidingshonden en begeleiding die de kinderen kunnen ontvangen. Daarnaast leidt Stichting SAAC autismebegeleidingshonden op en plaatst de honden in de gezinnen. Daarvoor werkt Stichting SAAC samen met Hulp voor Autisme (HVA) en hondenschool Aviva. Aviva is een hondenschool die gespecialiseerd is in het opleiden van autismebegeleidingshonden, daarnaast hebben zij een reguliere hondenschool. HVA biedt begeleiding aan de gezinnen met kinderen en jong volwassenen met een vorm van ASS. Stichting SAAC en HVA werken samen aan een programma om gezinnen, waarin één of meerde gezinsleden een vorm van autisme spectrum stoornis voorkomen, te ondersteunen.

Autismebegeleidingshond

Een autismebegeleidingshond wordt ingezet om een kind of een (jong) volwassene met Autisme Spectrum Stoornis (ASS) te ondersteunen. Dit kan onder andere als maatje in huis of als koppelhond op straat. Het ras dat het meest ingezet wordt als autismebegeleidingshond is de Australian Labradoodle. Vanwege het karakter van de hond en het feit dat het ras hypoallergeen is. Voordat een autismebegeleidingshond in een gezin geplaatst wordt, ontvangt het gezin intensieve begeleiding om ze hier op voor te bereiden. In deze fase wordt ook gekeken hoe het kind met ASS reageert op een autismebegeleidingshond. De opleiding tot autismebegeleidingshond bestaat uit twee fases: in de eerste fase volgt de hond eerst een puppy- en basiscursus en een gehoorzaamheidstraining. In de tweede fase krijgt de hond een specifieke opleiding, aangepast op de wensen van het gezin.

De begeleiding die HVA aan de gezinnen biedt wordt nu vooral vanuit het pgb vergoed. Vanwege de bezuinigingen van de afgelopen jaren is er veel onduidelijkheid ontstaan rondom het aanvragen van het pgb. Stichting SAAC stelt dan ook de vraag “Hoe om te gaan met de wijzigingen in verband met het pgb?” om de vraag te beantwoorden wordt er een plan opgesteld waarin er gekeken wordt naar de mogelijkheden voor de vergoeding van de autismebegeleidingshonden. In het plan komt onder andere een advies aan zorgverzekeraars waarin staat waarom autismebegeleidingshonden vergoed zouden moeten worden vanuit de zorgverzekering. Daarnaast is Stichting SAAC op zoek naar alternatieven voor het pgb. In het kader hiervan is men sinds begin 2013 een zorg instelling geworden. In het plan wordt weergeven welke effecten en meerwaarde de honden hebben op kinderen met een vorm van autisme spectrum stoornis (ASS). Om het plan te ondersteunen is belangrijk dat hier wetenschappelijk onderzoek naar gedaan wordt. Stichting SAAC zet dan ook verschillende onderzoeken uit waarin de verschillende aspecten van de autismebegeleidingshonden en de begeleiding van kinderen en (jong) volwassenen onderzocht worden.

Het onderzoek

Het doel van dit onderzoek is een bijdrage te leveren aan het plan. Dit wordt gedaan door het in kaart brengen van de financiële meerwaarde van de autismebegeleidingshond voor gezinnen waarin één of meerdere gezinsleden een vorm van ASS hebben. Bij de gezinnen die een autismebegeleidingshond in huis hebben wordt een interview afgenomen over de ideeën, achtergronden, motieven, ervaringen, weerstanden en beweegredenen die de gezinnen hebben over hun autismebegeleidingshond.

De onderzoeksvraag van dit onderzoek is: “Wat leveren de autismebegeleidingshonden op voor de gezinnen waarin de honden geplaatst worden?”. Om een beeld te krijgen van de financiële meerwaarde van de autismebegeleidingshond, is er gekeken of er een vermindering in medicijngebruik en aantal uren begeleiding is te zien sinds de komst van de autismebegeleidingshond. Ook is er onderzocht of de gezinnen zich minder belast voelen sinds de komst van de autismebegeleidingshond.

Om deze informatie te verzamelen zijn er interviews afgenomen bij de gezinnen die een autismebegeleidingshond hebben via Stichting SAAC. Ook is er een enquête gehouden onder de klanten van Stichting SAAC met een autismebegeleidingshond. Deze enquête is ook gehouden bij gezinnen die een kind met ASS hebben en die, in plaats van een autismebegeleidingshond, een gewone huishond hebben. Om zoveel mogelijk informatie te verzamelen uit de enquêtes en de interviews zijn de volgende thema’s bevraagd:

  • achtergrondinformatie van het gezin
  • belasting van de ouders en de problemen die zich voor doen
  • kinderen met een vorm van ASS
  • autismebegeleidingshond en de manier waarop deze wordt ingezet
  • meerwaarde van de autismebegeleidingshond
  • ontwikkeling van de kinderen met ASS
  • begeleiding en medicatie.

De resultaten

Uit het onderzoek is naar voren gekomen dat de autismebegeleidingshond, op verschillende gebieden, een duidelijke algemene meerwaarde heeft voor de gezinnen. Sinds de komst van de autismebegeleidingshond is de ontwikkeling van de kinderen met ASS op verschillende onderdelen vooruit gegaan. De ontwikkeling is vooral vooruit gegaan op het gebied van:

  • sociale vaardigheden
  • communicatieve vaardigheden
  • sociaal-emotionele denken
  • ontwikkeling van de motoriek.

Verder voelen de ouders zich minder belast door de komst van de hond omdat de hond taken van hen overneemt. De ouders en kinderen kunnen steun zoeken bij de hond, het kind heeft minder woede uitbarstingen en daardoor is er ook meer ruimte voor de eventuele broertjes en zusjes (brusjes).

Daarnaast zorgt de hond voor:

  • structuur in huis
  • vermindering van angsten
  • vergroten van het zelfvertrouwen
  • Met de hond durven/kunnen kinderen met een vorm van ASS naar buiten, vaak gekoppeld aan de hond

De financiële meerwaarde is minder nadrukkelijk uit het onderzoek naar voren gekomen. Er is in de enquête aangegeven dat het medicijngebruik is afgenomen sinds de autismebegeleidingshond in huis is. Daarnaast is er een respondent geweest die aangegeven heeft dat het aantal uren begeleiding is afgenomen met 3 tot 4 uur in de maand. De meeste ouders geven aan geen verband te kunnen leggen tussen het gebruik van medicatie, de begeleiding en de aanwezigheid van de autismebegeleidingshond. Andere ouders geven aan geen medicatie te willen gebruiken omdat ze hier op tegen zijn. Daarnaast is er ook benoemd dat er nu geen medicatie gebruikt wordt en dat dat zonder de autismebegeleidingshond wel het geval zou zijn.